Thể thức Champions League mới hoạt động thế nào?

Tám bảng bốn đội, hai đội đi tiếp mỗi bảng, sáu trận cho mỗi câu lạc bộ — cấu trúc ấy tồn tại đủ lâu để người xem nhẩm được luôn rằng hoà trận cuối là đủ vé. Từ mùa 2024-25, Champions League xoá hẳn khái niệm bảng đấu: 36 đội xếp chung một bảng xếp hạng duy nhất, mỗi đội gặp tám đối thủ khác nhau. Cách đọc một vòng đấu vì vậy cũng đổi theo.

Một bảng xếp hạng duy nhất cho 36 đội

Toàn bộ 36 câu lạc bộ nằm trong cùng một bảng, xếp cạnh nhau theo điểm. Mỗi đội đá tám trận với tám đối thủ khác nhau — bốn trận sân nhà, bốn trận sân khách — nên không có chuyện hai đội cùng bảng gặp nhau hai lượt như trước.

Hệ quả trực tiếp là số cặp đấu khác nhau tăng vọt. UEFA cho biết thể thức mới tạo ra 144 cặp đấu riêng biệt ở vòng bảng, so với 48 cặp của tám bảng bốn đội trước đây (UEFA). Lịch của mỗi đội cũng khác nhau hoàn toàn, nên so sánh hai đội bằng số điểm thôi là chưa đủ — phải nhìn cả tám đối thủ họ đã gặp. Đêm nào có lượt trận Champions League thì toàn bộ cặp đấu nằm chung một nhóm ở bảng trận trong ngày, đọc cả lượt một lượt dễ hơn đi từng trận. Lịch từng vòng nằm ở trang lịch thi đấu, còn bảng điểm chung cập nhật tại bảng xếp hạng Champions League.

Bốc thăm theo bốn nhóm, hai đối thủ mỗi nhóm

36 đội được chia thành bốn nhóm, mỗi nhóm chín đội, xếp theo hệ số câu lạc bộ ở đầu mùa; đương kim vô địch luôn nằm nhóm một. Mỗi đội được bốc trúng hai đối thủ từ mỗi nhóm, trong đó một trận sân nhà và một trận sân khách — cộng lại đúng tám trận (UEFA).

Hai ràng buộc còn lại liên quan tới quốc tịch giải đấu. Các đội cùng một liên đoàn quốc gia không gặp nhau ở vòng bảng, và một đội tối đa chỉ bị bốc trúng hai đối thủ đến từ cùng một nước. Vì thế một câu lạc bộ Anh không bao giờ chạm trán câu lạc bộ Anh khác trong tám trận này, nhưng có thể gặp hai đội Tây Ban Nha.

Cách chia nhóm làm lịch đấu bớt chênh lệch hẳn. Theo UEFA, khoảng cách giữa lịch dễ nhất và lịch khó nhất trước đây lên tới 53,5 điểm hệ số, còn ở mùa đầu áp dụng thể thức mới chỉ còn tối đa 19 điểm; các đội nhóm bốn giành trung bình khoảng 1 điểm mỗi trận, so với 0,7 điểm ở các mùa vòng bảng 2021 tới 2024.

Tám đội đầu đi thẳng, từ 9 tới 24 phải đá thêm

Kết thúc tám lượt trận, bảng xếp hạng chung chia ba nhóm. Tám đội đứng đầu vào thẳng vòng 1/8. Các đội xếp từ hạng 9 tới 24 bước vào vòng play-off loại trực tiếp, đá hai lượt, tám đội thắng đi tiếp vào vòng 1/8. Đội xếp từ hạng 25 trở xuống bị loại khỏi cúp châu Âu, không còn suất chuyển sang giải đấu khác (UEFA).

Vòng play-off có hạt giống rõ ràng. Các đội được ghép thành bốn cặp hạt giống theo vị trí 9 và 10, 11 và 12, 13 và 14, 15 và 16; bốn cặp không hạt giống là 17 và 18, 19 và 20, 21 và 22, 23 và 24. Cặp 9–10 gặp cặp 23–24, cặp 11–12 gặp cặp 21–22, cặp 13–14 gặp cặp 19–20, cặp 15–16 gặp cặp 17–18; đội hạt giống về nguyên tắc đá lượt về trên sân nhà (theo UEFA).

Cặp đấu hai lượt ở vòng này phân định bằng tổng tỷ số, và luật bàn thắng sân khách đã bị bỏ ở toàn bộ giải cấp câu lạc bộ của UEFA. Hoà tổng tỷ số thì đá hiệp phụ rồi luân lưu.

Bằng điểm thì xét gì trước

Với 36 đội trong một bảng, chuyện nhiều đội bằng điểm là bình thường, nên thứ tự tiêu chí phụ quan trọng hơn hẳn thể thức cũ. UEFA xét lần lượt: hiệu số bàn thắng bại ở vòng bảng, tổng số bàn thắng, số bàn thắng ghi trên sân khách, số trận thắng, số trận thắng sân khách (UEFA).

Sau khi vòng bảng khép lại, nếu vẫn chưa phân định được thì mới xét tới nhóm tiêu chí về đối thủ: tổng điểm các đối thủ đã gặp, hiệu số bàn thắng bại của nhóm đối thủ, tổng bàn thắng của nhóm đối thủ. Cuối cùng là điểm kỷ luật tính theo thẻ vàng và thẻ đỏ, rồi tới hệ số câu lạc bộ.

Số bàn thắng sân khách vẫn là một tiêu chí xếp hạng trong bảng, dù nó không còn được dùng để phân định cặp đấu loại trực tiếp. Hai chuyện khác nhau và hay bị gộp làm một. Cách đọc các cột trong bảng điểm nằm ở bài đọc bảng xếp hạng bóng đá.

Câu hỏi thường gặp

Mỗi đội đá bao nhiêu trận ở vòng bảng Champions League? Tám trận với tám đối thủ khác nhau, bốn sân nhà và bốn sân khách. Không có lượt đi lượt về với cùng một đội như thể thức tám bảng trước đây.

Đứng thứ 25 tới 36 có được xuống đá Europa League không? Không. Đội xếp từ hạng 25 trở xuống dừng hẳn hành trình châu Âu mùa đó, khác với cơ chế cũ khi đội thứ ba mỗi bảng được chuyển sang giải hạng dưới.

Vì sao hai đội cùng điểm mà thứ hạng chênh nhau nhiều bậc? Vì tiêu chí đầu tiên là hiệu số bàn thắng bại chứ không phải đối đầu trực tiếp — với 36 đội đá tám trận khác nhau, phần lớn các cặp không hề gặp nhau nên không có kết quả đối đầu để xét.

Theo dõi tỷ số trực tiếp và kết quả bóng đá hôm nay trên Kèo Nhà Cái 55 — số liệu trong bài đều lấy từ cùng nguồn dữ liệu đó.